Khi Toán học bước vào phòng thí nghiệm
“Các em có nghĩ chúng ta có thể làm cho nó phát nổ không?”
Câu hỏi của cô giáo lập tức khiến cả lớp chú ý. Trước mặt cô là hai nguyên liệu được gọi bằng những cái tên vui nhộn: 200 ml “nước mắt kỳ lân” (unicorn tears) và 15 g “bụi tiên” (fairy dust). Điều gì sẽ xảy ra khi hai nguyên liệu này được trộn với nhau?
Để thực hiện thí nghiệm, cô chuẩn bị một chiếc bình, phễu và nút đậy. Trước tiên, cô đong chính xác 200 ml chất lỏng rồi đổ vào bình. Tiếp theo, cô dùng phễu cho 15 g chất bột vào và nhanh chóng đậy nút lại. Ngay khi hai chất tiếp xúc, phản ứng bắt đầu xảy ra. Bọt khí liên tục hình thành, dâng lên miệng bình rồi trào ra ngoài, tạo thành một cảnh tượng vừa thú vị vừa khá… bừa bộn. Thí nghiệm không tạo ra tiếng nổ như cô và các bạn mong đợi, nhưng phản ứng vẫn tiếp tục diễn ra trong một khoảng thời gian. Khi phần chất bột còn sót lại rơi xuống, bọt khí lại xuất hiện và dâng lên. Qua quan sát, các em có thể nhận thấy phản ứng không xảy ra ngay lập tức rồi kết thúc, mà còn tiếp diễn khi các nguyên liệu vẫn còn khả năng tác động với nhau.
Tuy nhiên, mục đích của hoạt động không chỉ là quan sát một phản ứng vui mắt. Sau khi hoàn thành thí nghiệm, cô hướng sự chú ý của học sinh trở lại hai con số đã được sử dụng: 15 g và 200 ml.
Cô đặt câu hỏi: Tại sao khi làm thí nghiệm, chúng ta cần dùng những lượng nguyên liệu thật cụ thể? Làm thế nào để ghi lại công thức để một người khác có thể thực hiện lại thí nghiệm? Và nếu muốn xác định tỉ lệ phần trăm của một thành phần trong hỗn hợp, chúng ta sẽ tính toán như thế nào?
Đây chính là lúc kiến thức Toán học được đưa vào một tình huống thực tế. Từ những số liệu đã đo, học sinh có thể tìm hiểu mối quan hệ giữa các đại lượng, cách biểu diễn một phần so với toàn bộ và cách chuyển tỉ lệ đó thành phần trăm. Các em cũng hiểu rằng trong khoa học, những từ như “một ít” hay “khá nhiều” không đủ chính xác. Mỗi lượng nguyên liệu cần được đo, ghi chép và trình bày bằng con số cụ thể. Việc sử dụng số liệu chính xác còn giúp thí nghiệm có thể được kiểm chứng. Khi biết rõ cô đã dùng bao nhiêu mililít chất lỏng và bao nhiêu gam chất bột, một người khác có thể làm lại theo cùng phương pháp, quan sát kết quả và so sánh sự khác biệt. Nếu thay đổi lượng của một nguyên liệu, học sinh cũng có thể dự đoán phản ứng sẽ mạnh hơn, yếu hơn hay kéo dài hơn.
Thông qua hoạt động này, bài học không còn chỉ là những phép tính trên giấy. Các em được quan sát một hiện tượng, thu thập số liệu và sử dụng Toán học để mô tả điều vừa xảy ra. Đây cũng là một kỹ năng quan trọng trong quá trình học tập: biết đặt câu hỏi, đo lường chính xác, ghi lại phương pháp và dùng các con số để giải thích kết quả.
Một thí nghiệm nhỏ đã mở ra nhiều câu hỏi đáng để tiếp tục khám phá. Và từ 200 ml “nước mắt kỳ lân” cùng 15g “bụi tiên”, các bạn học sinh lớp 5 của chương trình Toán Beast Academy đã có thêm một cách sinh động để hiểu vì sao phần trăm và tỉ lệ lại cần thiết trong cả Toán học lẫn khoa học.
Comments